Ziekteverzuim wordt binnen organisaties vaak besproken vanuit HR.
Wie is afwezig?
Hoe lang duurt het?
Wanneer komt iemand terug?
Hoe regelen we vervanging?
Maar ziekteverzuim heeft ook een directe relatie met bedrijfsvoering.
Wanneer medewerkers door ziekte niet kunnen werken, kan dat gevolgen hebben voor:
loondoorbetaling;
planning;
capaciteit;
continuïteit;
werkdruk binnen teams;
vervanging;
productiviteit.
Dat maakt gezondheid op het werk niet alleen een individuele kwestie.
Het is ook een organisatorisch en economisch vraagstuk.
Tegelijkertijd is een belangrijke nuance noodzakelijk:
niet ieder ziekteverzuim is te voorkomen.
En een vitaliteitsprogramma of wekelijkse training garandeert geen lager ziekteverzuim.
De relevante vraag is daarom:
welke factoren kunnen organisaties beïnvloeden en hoe kunnen gezondheid, werkomgeving en duurzame inzetbaarheid daar verantwoord onderdeel van worden?
HOE HOOG IS HET ZIEKTEVERZUIM IN NEDERLAND?
Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek bedroeg het ziekteverzuim onder werknemers in Nederland in het tweede kwartaal van 2026 5,4 procent.
In het eerste kwartaal van 2026 was dit 5,8 procent.
Een ziekteverzuimpercentage van 5,4 procent betekent dat van iedere 1.000 te werken dagen gemiddeld 54 dagen vanwege ziekte niet zijn gewerkt.
Maar één landelijk percentage vertelt niet het hele verhaal.
Het ziekteverzuim verschilt aanzienlijk tussen:
sectoren;
bedrijfsgroottes;
perioden van het jaar.
Daarom is het voor een werkgever relevanter om niet alleen naar landelijke gemiddelden te kijken, maar ook naar de eigen organisatie.
WAT KOST ZIEKTEVERZUIM EEN BEDRIJF?
Er wordt online regelmatig één vast bedrag genoemd voor de kosten van een zieke medewerker per dag.
In werkelijkheid bestaat er geen universeel bedrag dat voor iedere medewerker of organisatie klopt.
De daadwerkelijke kosten kunnen afhangen van onder andere:
salaris;
duur van het verzuim;
cao-afspraken;
vervangingskosten;
productiviteitsverlies;
bedrijfsgrootte;
functie;
verzekeringen;
re-integratie;
extra belasting van collega's.
De directe kosten zijn bovendien maar één onderdeel.
Wanneer een medewerker tijdelijk uitvalt, kunnen ook andere gevolgen ontstaan.
Denk aan:
werk dat blijft liggen;
collega's die extra taken overnemen;
planning die moet worden aangepast;
tijd voor begeleiding en administratie;
vertraging van projecten;
verlies van continuïteit.
Daarom is ziekteverzuim zowel een menselijk als een bedrijfsmatig vraagstuk.
ZIEKTEVERZUIM IS NIET ALTIJD EEN LEEFSTIJLPROBLEEM
Dit onderscheid is essentieel.
Ziekteverzuim kan veel verschillende oorzaken hebben.
Bijvoorbeeld:
infectieziekten;
chronische aandoeningen;
ongevallen;
psychische klachten;
zwangerschapsgerelateerde klachten;
musculoskeletale klachten;
werkgerelateerde belasting;
factoren buiten het werk.
Daarom zou het onjuist zijn om ziekteverzuim simpelweg te verklaren vanuit:
te weinig bewegen;
slechte voeding;
overgewicht;
onvoldoende motivatie.
Gezondheid is complex.
En ziekteverzuim is dat eveneens.
KIJK NIET ALLEEN NAAR DE MEDEWERKER
Een veelgemaakte fout binnen bedrijfsvitaliteit is dat vrijwel alle verantwoordelijkheid bij het individu wordt gelegd.
De medewerker moet:
meer bewegen;
beter slapen;
gezonder eten;
beter omgaan met stress.
Maar gezondheid op het werk wordt niet alleen bepaald door individueel gedrag.
Ook organisatorische factoren kunnen relevant zijn.
Denk aan:
werkdruk;
autonomie;
werkorganisatie;
leiderschap;
sociale veiligheid;
werktijden;
fysieke belasting;
hersteltijd;
bedrijfscultuur.
Een organisatie die gezondheid serieus neemt, kijkt daarom zowel naar het individu als naar de omgeving waarin iemand werkt.
WAT IS PRESENTEÏSME?
Afwezigheid is niet de enige manier waarop gezondheid invloed kan hebben op een organisatie.
Een medewerker kan ook aanwezig zijn, maar door gezondheidsproblemen minder goed functioneren.
Dit wordt vaak presenteïsme genoemd.
Voorbeelden kunnen zijn:
werken met ernstige vermoeidheid;
concentratieproblemen;
lichamelijke klachten;
mentale overbelasting;
onvoldoende herstel.
Daarom is alleen kijken naar het aantal ziektedagen beperkt.
Duurzame inzetbaarheid gaat ook over hoe mensen functioneren wanneer ze wél aanwezig zijn.
KAN EEN VITALITEITSPROGRAMMA ZIEKTEVERZUIM VERLAGEN?
Mogelijk, maar garanties zijn niet gerechtvaardigd.
Onderzoek naar interventies op het gebied van gezondheid op het werk laat een gemengd beeld zien.
Een recente systematische review en meta-analyse van Backes en collega's onderzocht interventies gericht op onder andere fysieke gezondheid, mentale gezondheid en werkomgeving.
Gemiddeld werd geen statistisch significante vermindering van het aantal ziektedagen gevonden.
Ook de economische opbrengst liet een positieve richting zien, maar met aanzienlijke onzekerheid.
Dat is belangrijke informatie.
Het betekent niet dat bedrijfsvitaliteit geen waarde heeft.
Het betekent dat de uitspraak:
“investeer in vitaliteit en je ziekteverzuim daalt”
wetenschappelijk te eenvoudig is.
WAT KAN WERKPLEKGEZONDHEID DAN WÉL DOEN?
Interventies op het werk kunnen verschillende doelen hebben.
Bijvoorbeeld:
meer dagelijkse beweging;
verminderen van langdurig zitten;
verbeteren van fysieke capaciteit;
ondersteunen van gezondheidsgedrag;
bevorderen van bewust herstel;
verbeteren van kennis over leefstijl;
ondersteunen van duurzame gedragsverandering.
Een systematische review naar fysieke-activiteitscoaching op het werk laat zien dat dergelijke programma's beweging bij werknemers kunnen verhogen.
Maar de gebruikte interventies verschillen sterk in:
duur;
coaching;
communicatie;
gedragsstrategieën;
doelgroep;
werkomgeving.
Daarom bestaat er niet één bewezen standaardprogramma dat voor ieder bedrijf werkt.
MEERDERE FACTOREN TEGELIJK AANPAKKEN
Onderzoek naar workplace health promotion laat zien dat programma's zeer verschillend zijn.
Een recente systematische review naar presenteïsme vond dat verschillende interventies gunstige effecten konden hebben, maar geen enkel type programma kwam naar voren als universeel beste oplossing.
Interventies die meerdere niveaus combineren — bijvoorbeeld werknemer, werkplek en organisatie — komen regelmatig terug.
Dat past bij een belangrijk uitgangspunt:
gezondheid op het werk is niet alleen een individuele verantwoordelijkheid.
Een goed programma kijkt daarom mogelijk naar:
persoon;
gedrag;
werkomgeving;
organisatie;
management;
cultuur.
DE ROL VAN BEWEGING
Regelmatige lichamelijke activiteit heeft brede gezondheidsvoordelen.
Op het werk kan beweging bijvoorbeeld worden gestimuleerd via:
wandelen;
actieve pauzes;
bedrijfstraining;
krachttraining;
mobiliteit;
fietsen;
bewegingsmomenten tijdens de werkdag.
Het doel hoeft daarbij niet altijd sportprestatie te zijn.
Voor sommige medewerkers is een eerste doel simpelweg:
meer bewegen;
fysieke capaciteit ontwikkelen;
langdurig zitten onderbreken;
vertrouwen in bewegen vergroten.
De juiste aanpak hangt af van de doelgroep en werkomgeving.
KRACHTTRAINING BINNEN BEDRIJFSVITALITEIT
Krachttraining kan onderdeel zijn van een bredere vitaliteitsstrategie.
Het kan bijdragen aan fysieke capaciteit en spierkracht.
Dat kan relevant zijn voor zowel fysiek belastend werk als voor mensen die grotendeels zittend werken.
Maar krachttraining is geen directe behandeling voor ziekteverzuim.
De waarde zit vooral in het ondersteunen van fysieke gezondheid en belastbaarheid binnen een groter geheel.
STRESS EN HERSTEL OP HET WERK
Werkbelasting stopt niet op het moment dat iemand achter een bureau gaat zitten.
Deadlines, verantwoordelijkheid, lange werkdagen, ploegendiensten en mentale belasting kunnen allemaal invloed hebben op herstel.
Daarom kan een bedrijfsaanpak ook aandacht besteden aan:
herstel;
slaap;
stressmanagement;
beweging;
werkstructuur;
gezonde routines.
Maar ook hier geldt:
een ademhalingsoefening of sportles lost structureel te hoge werkdruk niet op.
Wanneer de oorzaak organisatorisch is, hoort de oplossing niet uitsluitend bij de individuele medewerker te liggen.
EEN WEKELIJKSE TRAINING IS GEEN WONDERMIDDEL
Een wekelijkse bedrijfstraining kan waardevol zijn.
Maar de uitspraak:
“één training per week verlaagt het ziekteverzuim”
kunnen we niet verantwoord garanderen.
De mogelijke waarde zit bijvoorbeeld in:
een vast bewegingsmoment;
toegang tot professionele begeleiding;
meer bewustzijn rondom fysieke gezondheid;
het ontwikkelen van kracht en conditie;
sociale verbinding;
gedragsverandering;
een zichtbaar signaal dat gezondheid aandacht krijgt.
De daadwerkelijke uitkomst hangt af van:
deelname;
programmaopbouw;
organisatiecultuur;
doelgroep;
duur;
werkomstandigheden;
andere interventies.
METEN VOORDAT JE BELOOFT
Bedrijfsvitaliteit wordt sterker wanneer effecten worden gemeten.
Afhankelijk van het programma kan een organisatie bijvoorbeeld volgen:
deelname;
tevredenheid;
ervaren energie;
bewegingsgedrag;
fysieke capaciteit;
duurzame inzetbaarheid;
werkvermogen;
ziekteverzuim;
presenteïsme.
Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen:
samenhang;
verbetering;
daadwerkelijke causaliteit.
Wanneer ziekteverzuim na een programma daalt, betekent dit niet automatisch dat het programma de enige oorzaak was.
Goed evalueren voorkomt dat marketingclaims belangrijker worden dan daadwerkelijke resultaten.
GEZONDHEID ALS ONDERDEEL VAN BEDRIJFSSTRATEGIE
Een gezonde organisatie ontstaat niet door één workshop per jaar.
Maar ook niet uitsluitend door individuele coaching.
Een bredere aanpak kan bestaan uit:
beleid;
leiderschap;
werkorganisatie;
preventie;
beweging;
gezondheidseducatie;
coaching;
herstel;
sociale veiligheid.
Daarbij kan bedrijfsvitaliteit één onderdeel vormen van een bredere strategie rondom duurzame inzetbaarheid.
DE ROL VAN OUTSTANDING HEALTH & CARE
Outstanding Health & Care richt zich binnen bedrijfsvitaliteit op onderdelen die passen binnen onze professionele expertise.
Daaronder kunnen vallen:
bewegen;
krachttraining;
fysieke belastbaarheid;
Health Coaching;
gedragsverandering;
herstel;
slaap;
stressmanagement binnen professionele scope;
algemene voedingseducatie binnen professionele scope.
Wij diagnosticeren geen medische of psychische aandoeningen.
Ook nemen wij de rol van bedrijfsarts, arbodienst, fysiotherapeut, psycholoog of andere zorgprofessional niet over.
Wanneer klachten buiten onze expertise vallen, hoort beoordeling en begeleiding bij de daarvoor bevoegde professional.
SAMENWERKEN IN PLAATS VAN OVERNEMEN
Duurzame inzetbaarheid is breder dan fitness.
Daarom kan samenwerking relevant zijn tussen bijvoorbeeld:
werkgever;
HR;
bedrijfsarts;
arbodienst;
preventiemedewerker;
leidinggevenden;
medewerker;
andere zorgprofessionals;
beweeg- en leefstijlprofessionals.
Iedere partij heeft daarin een andere verantwoordelijkheid.
De kracht zit niet in één discipline die alles probeert op te lossen.
De kracht zit in een organisatie waarin relevante disciplines elkaar aanvullen.
PRAKTISCHE CONCLUSIE
Ziekteverzuim is meer dan een administratief HR-cijfer.
Het heeft gevolgen voor:
medewerkers;
teams;
planning;
continuïteit;
productiviteit;
kosten.
Tegelijkertijd is niet ieder ziektegeval te voorkomen en bestaat er geen vitaliteitsinterventie die automatisch minder ziekteverzuim garandeert.
Een verantwoord bedrijfsgezondheidsbeleid vraagt daarom om meer dan:
“we organiseren een sportles.”
De sterkere vraag is:
welke factoren binnen onze organisatie kunnen we daadwerkelijk beïnvloeden?
Beweging, fysieke capaciteit, herstel en gezondheidsgedrag kunnen onderdeel zijn van die aanpak.
Maar ook werkdruk, organisatie, leiderschap en werkomstandigheden moeten worden meegenomen.
Gezondheid op de werkvloer is daarmee geen los extraatje.
Het is één van de factoren die kunnen bijdragen aan duurzame inzetbaarheid en een organisatie waarin mensen op langere termijn goed kunnen functioneren.
BRONNEN EN VERDER LEZEN
NEDERLANDSE BRON
Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). (2026).
Ziekteverzuimpercentage; bedrijfstakken en bedrijfsgrootte.
INTERNATIONALE BRONNEN
Backes, J., Mueller, S. I., Geissler, A., & Ehlig, D. (2026).
Scandinavian Journal of Work, Environment & Health, 52(2), 79–97.
Støren, P. G., & Grønningsæter, H. (2024).
Do worksite health promotion programs influence presenteeism among employees? A systematic review.
Gawlik, A., Lüdemann, J., Neuhausen, A., Zepp, C., Vitinius, F., & Kleinert, J. (2023).
A Systematic Review of Workplace Physical Activity Coaching.
Journal of Occupational Rehabilitation, 33(3), 550–569.
DOI: 10.1007/s10926-023-10093-8.
VERDER LEZEN IN DE KENNISBANK
Stress en training: wanneer helpt bewegen en wanneer wordt belasting te veel?
Slaap en herstel: hoeveel slaap heb je nodig voor training en gezondheid?
Performance begint niet bij harder trainen, maar bij begrijpen wanneer je moet herstellen
AUTEUR
Founder Outstanding Health & Care
EREPS-geregistreerd Personal Trainer
PROFESSIONELE DISCLAIMER
Dit artikel is bedoeld als algemene informatie over bedrijfsvitaliteit, gezondheid en duurzame inzetbaarheid.
De genoemde informatie biedt geen garantie dat een specifieke interventie ziekteverzuim vermindert en vervangt geen medisch, arbeidsrechtelijk, arbotechnisch of bedrijfsgeneeskundig advies.
Medische klachten en arbeidsgerelateerde gezondheidsproblemen horen waar nodig beoordeeld te worden door een bedrijfsarts, huisarts of andere daarvoor bevoegde professional.
Wil je onderzoeken waar beweging, fysieke belastbaarheid, herstel en gezondheidsgedrag binnen jouw organisatie praktisch ondersteund kunnen worden?
Neem contact op met Outstanding Health & Care voor een kennismaking over bedrijfsvitaliteit en een aanpak die aansluit op de organisatie, medewerkers en doelstellingen.
Reactie plaatsen
Reacties