Wat als je morgen wakker wordt in perfecte gezondheid?
Stel je voor.
Je wordt morgen wakker en alles wat jij op dit moment met gezondheid associeert voelt precies zoals je zou willen.
Je lichaam voelt sterk en belastbaar.
Je hebt voldoende energie voor je dag.
Je beweegt zonder dat iedere inspanning zwaar aanvoelt.
Je slaapt goed.
Je herstelt voldoende.
Je eet op een manier die bij je leven past.
Je ervaart meer grip op je routines.
Wat zou er dan daadwerkelijk anders zijn?
Niet op de weegschaal.
Niet in de spiegel.
Maar in je dagelijks leven.
Dat is een belangrijke vraag.
Want gezondheid is niet alleen een eindpunt dat je probeert te bereiken.
Het gaat ook over wat je wilt kunnen doen, hoe je wilt functioneren en welke gewoonten daarbij passen.
Wat betekent ‘perfecte gezondheid’ eigenlijk?
Perfecte gezondheid bestaat in de praktijk niet als één universele toestand.
Iedereen heeft een andere uitgangssituatie.
Leeftijd, genetische factoren, gezondheid, werk, gezin, sociale omstandigheden en dagelijkse belasting verschillen.
Ook persoonlijke doelen verschillen.
Voor de één betekent gezondheid:
• zonder pijn kunnen wandelen;
• sterker worden;
• meer dagelijkse energie ervaren;
• beter slapen;
• gemakkelijker traplopen.
Voor een ander betekent het:
• sportprestaties verbeteren;
• gewicht verliezen;
• spiermassa behouden;
• beter omgaan met een drukke werkweek;
• voldoende herstel organiseren.
Daarom is de vraag niet:
“Wat is perfecte gezondheid?”
Maar eerder:
“Wat betekent beter functioneren voor mij?”
Gezondheid is breder dan één doel
Gezondheid wordt vaak teruggebracht tot één getal.
Gewicht.
Vetpercentage.
BMI.
Bloeddruk.
Aantal stappen.
Aantal trainingen per week.
Dat soort gegevens kan nuttig zijn.
Maar geen enkele afzonderlijke waarde beschrijft het volledige gezondheidsbeeld.
Gezondheid wordt beïnvloed door meerdere factoren, waaronder:
• lichamelijke activiteit;
• fysieke capaciteit;
• voeding;
• slaap;
• herstel;
• stress;
• gedrag;
• medische omstandigheden;
• sociale context.
Daarom kan iemand vooruitgang boeken zonder dat iedere meetwaarde tegelijk verandert.
En andersom kan één gunstige meetwaarde niet bewijzen dat ieder ander onderdeel optimaal is.
De eerste vraag is niet: wat moet je doen?
Wanneer iemand iets wil veranderen, komt vaak meteen de vraag:
“Wat moet ik doen?”
Meer sporten?
Minder eten?
Eerder naar bed?
Meer wandelen?
Een trainingsschema volgen?
Dat zijn begrijpelijke vragen.
Maar voordat we naar oplossingen springen, kan een andere vraag nuttiger zijn:
“Wat wil je eigenlijk dat er verandert?”
Wil je sterker worden?
Minder snel vermoeid raken?
Meer structuur in je voeding?
Beter herstellen?
Meer vertrouwen krijgen in bewegen?
Zonder duidelijke richting is het moeilijk om te bepalen welk gedrag werkelijk relevant is.
Weten wat gezond is betekent niet automatisch dat je het doet
Veel mensen weten al dat bewegen, voldoende slapen en voedzaam eten belangrijk kunnen zijn.
Toch is kennis alleen vaak niet genoeg om gedrag structureel te veranderen.
Gedrag wordt beïnvloed door veel factoren.
Denk bijvoorbeeld aan:
• motivatie;
• gewoonten;
• beschikbare tijd;
• omgeving;
• sociale steun;
• eerdere ervaringen;
• ervaren competentie;
• stress;
• praktische haalbaarheid.
Daarom is gedragsverandering zelden een kwestie van:
“Je weet wat je moet doen, dus doe het gewoon.”
Dat maakt verandering onnodig zwart-wit.
Motivatie is niet hetzelfde als discipline
Motivatie wisselt.
Dat is normaal.
Iemand kan op maandag sterk gemotiveerd zijn en op donderdag veel minder.
Duurzame verandering hoeft daarom niet volledig afhankelijk te zijn van motivatie op het moment zelf.
Structuur kan helpen.
Een vaste trainingstijd.
Een maaltijd voorbereiden.
Wandelen koppelen aan een bestaand moment van de dag.
Een doel kleiner maken.
De omgeving aanpassen.
Dat zijn geen garanties op succes.
Ze kunnen wel de kans vergroten dat gewenst gedrag uitvoerbaar wordt wanneer motivatie tijdelijk lager is.
Autonomie speelt een rol bij gedragsverandering
Onderzoek naar Self-Determination Theory laat zien dat gedragsinterventies beter kunnen aansluiten wanneer mensen zich betrokken voelen bij hun eigen keuzes en doelen.
Dat betekent niet dat volledige vrijheid automatisch tot verandering leidt.
Wel kan het belangrijk zijn dat iemand begrijpt waarom een doel relevant is en invloed ervaart op de manier waarop eraan wordt gewerkt.
Binnen Health Coaching betekent dat:
niet alleen vertellen wat iemand moet doen,
maar onderzoeken:
• wat iemand belangrijk vindt;
• welke verandering haalbaar is;
• welke obstakels bestaan;
• welke stap iemand zelf wil zetten;
• welke ondersteuning nodig is.
Meta-analyses laten zien dat autonomie-ondersteunende interventies gemiddeld kleine positieve effecten kunnen hebben op verschillende gezondheidsgedragingen.
Dat is waardevol, maar het is geen garantie dat iedere coachinginterventie bij iedere persoon werkt.
Kleine stappen zijn niet altijd beter, maar vaak wel uitvoerbaar
“Klein beginnen” wordt vaak als universele regel gebruikt.
Ook dat vraagt nuance.
Sommige mensen functioneren uitstekend met een grote, duidelijke verandering.
Anderen hebben meer baat bij een kleinere eerste stap.
Het voordeel van een kleine stap is vooral praktisch:
de stap kan gemakkelijker uitvoerbaar zijn en informatie geven over wat wel en niet werkt.
Bijvoorbeeld:
niet direct vijf keer per week trainen,
maar beginnen met twee vaste trainingsmomenten.
Niet direct het volledige voedingspatroon omgooien,
maar eerst structureel een eiwit- en groenterijke lunch organiseren.
Niet meteen streven naar een perfecte slaaproutine,
maar eerst één terugkerend probleem aanpakken.
De juiste grootte van de stap verschilt per persoon.
Gedrag verandert zelden in een rechte lijn
Vooruitgang verloopt niet altijd lineair.
Er kunnen periodes zijn waarin gedrag goed loopt.
Daarna komt een drukke werkweek.
Een vakantie.
Ziekte.
Slecht slapen.
Een verandering in gezin of werk.
Dat betekent niet automatisch dat het traject mislukt is.
Het betekent vooral dat gedrag plaatsvindt binnen een echte leefomgeving.
Daarom kan evalueren belangrijker zijn dan streven naar perfectie.
Wat werkte?
Wat maakte het moeilijk?
Wat kan de volgende keer anders?
Dat soort vragen helpt om gedrag aan te passen aan de werkelijkheid.
Gezondheidsgedrag vraagt context
Dezelfde aanbeveling kan voor twee mensen totaal verschillend uitpakken.
“Ga drie keer per week trainen.”
Voor iemand met veel vrije tijd kan dat eenvoudig zijn.
Voor iemand met lange werkdagen, mantelzorg of een gezin kan hetzelfde advies moeilijk uitvoerbaar zijn.
Daarom heeft een goed plan niet alleen een fysiologische basis nodig.
Het moet ook passen binnen het dagelijks leven.
Een theoretisch perfect plan dat nooit wordt uitgevoerd is in de praktijk weinig waard.
Wat wil je kunnen, niet alleen wat wil je wegen?
Lichaamsgewicht kan een relevant doel zijn.
Maar soms wordt het zo dominant dat andere vormen van vooruitgang naar de achtergrond verdwijnen.
Daarom kan het helpen om ook functionele vragen te stellen.
Bijvoorbeeld:
• Wil ik zonder buiten adem te raken traplopen?
• Wil ik sterker worden?
• Wil ik beter herstellen?
• Wil ik langer kunnen wandelen?
• Wil ik mijn trainingen consistenter uitvoeren?
• Wil ik overdag minder uitgeput zijn?
• Wil ik mijn voedingskeuzes beter begrijpen?
Dat maakt gezondheid concreter dan alleen een getal.
Health Coaching draait niet om opdrachten geven
Binnen Outstanding Health & Care zien we Health Coaching niet als een systeem waarin iemand simpelweg een lijst met regels krijgt.
Coaching draait om onderzoeken.
Wat speelt er?
Wat wil iemand veranderen?
Wat belemmert die verandering?
Wat is binnen de huidige situatie uitvoerbaar?
Welke kennis ontbreekt?
Welke ondersteuning is relevant?
In de wetenschappelijke literatuur wordt health coaching meestal beschreven als een persoonsgerichte aanpak waarin eigen doelen, zelfonderzoek, educatie en verantwoordelijkheid voor gedrag samenkomen.
Dat betekent niet dat coaching altijd effectief is.
De uitkomsten hangen af van onder andere doelgroep, interventie, begeleiding en context.
Maar het uitgangspunt is wel anders dan alleen advies geven.
De coach bepaalt niet wat jouw perfecte gezondheid is
Een coach kan kennis delen.
Een coach kan vragen stellen.
Een coach kan helpen doelen concreter te maken.
Een coach kan structuur helpen aanbrengen.
Maar een coach bepaalt niet welke levenskeuzes iemand moet maken.
En een Health Coach stelt geen medische diagnose.
Dat onderscheid is belangrijk.
Wanneer klachten of vragen medische, psychologische of diëtistische diagnostiek of behandeling vereisen, horen die bij de daarvoor bevoegde professional.
Wat als je morgen daadwerkelijk anders wakker wilt worden?
Dan is de eerste stap misschien niet:
“Wat moet ik allemaal veranderen?”
Een nuttigere eerste vraag kan zijn:
“Wat zou ik als eerste willen merken?”
Bijvoorbeeld:
“Ik wil over drie maanden zonder problemen twee keer per week trainen.”
“Ik wil na mijn werk nog voldoende energie hebben om te wandelen.”
“Ik wil vijf dagen per week een lunch meenemen in plaats van willekeurig iets te kopen.”
“Ik wil mijn slaaproutine consistenter maken.”
Dat zijn geen garanties op perfecte gezondheid.
Het zijn concrete gedragingen of uitkomsten waarop je invloed kunt proberen uit te oefenen.
Van wens naar doel
Een wens wordt bruikbaarder wanneer duidelijk wordt wat ermee bedoeld wordt.
“Ik wil gezonder leven” is breed.
“Ik wil de komende acht weken iedere dinsdag en zaterdag 45 minuten trainen” is concreter.
“Ik wil beter eten” is breed.
“Ik wil op werkdagen minimaal vier keer per week zelf een lunch voorbereiden” is concreter.
Een concreet doel maakt evalueren mogelijk.
Heb je het uitgevoerd?
Was het haalbaar?
Wat werkte?
Wat niet?
Dat is waardevoller dan jezelf beoordelen als ‘goed’ of ‘slecht’.
Je hoeft gezondheid niet perfect uit te voeren
Een gezonde leefstijl hoeft niet te betekenen dat iedere maaltijd optimaal is, iedere training wordt uitgevoerd en iedere nacht perfect verloopt.
Perfectie is bovendien geen bruikbare fysiologische maatstaf.
Wat telt is eerder het patroon over tijd.
Een gemiste training verandert niet automatisch je gezondheid.
Een maaltijd buiten je normale patroon evenmin.
De praktische vraag is:
hoe ziet het grootste deel van je gedrag eruit?
Praktisch reflectiemoment
Neem vijf minuten en schrijf antwoord op deze vragen:
1. Wat zou morgen anders voelen als mijn gezondheid duidelijk beter zou zijn?
2. Wat zou ik fysiek beter kunnen?
3. Welke gewoonte helpt mij momenteel al?
4. Welke gewoonte maakt mijn doel moeilijker?
5. Welke verandering ligt binnen mijn invloed?
6. Wat is de kleinste concrete stap die ik deze week daadwerkelijk wil uitvoeren?
7. Hoe weet ik over twee weken of die stap haalbaar was?
Het doel van deze vragen is niet om jezelf te beoordelen.
Het doel is om een abstract idee als ‘gezonder worden’ om te zetten in iets concreters.
Wat betekent dit binnen Outstanding Health & Care?
Binnen Outstanding Health & Care begint begeleiding niet automatisch met:
“Dit moet je doen.”
We beginnen met begrijpen waar iemand staat.
Daarbij kunnen we afhankelijk van de vraag kijken naar:
• doelstellingen;
• beweging;
• training;
• belastbaarheid;
• herstel;
• slaap;
• voedingsgewoonten;
• gedrag;
• dagelijkse omstandigheden.
Van daaruit kan een aanpak worden opgebouwd.
Soms ligt de nadruk op Personal Training.
Soms op Health Coaching.
En soms op een combinatie.
Het doel is niet iemand afhankelijk maken van begeleiding.
Het doel is dat iemand steeds beter begrijpt welke keuzes passen bij zijn of haar doel en dagelijks leven.
Conclusie
Wat als je morgen wakker wordt in perfecte gezondheid?
Waarschijnlijk ziet dat beeld er voor iedereen anders uit.
Gezondheid is geen universeel eindpunt en gedragsverandering ontstaat zelden door één perfecte keuze.
Wat wel mogelijk is, is duidelijker krijgen wat gezondheid voor jou praktisch betekent.
Wat wil je kunnen?
Wat wil je veranderen?
Welke stap ligt binnen jouw invloed?
En welke verandering is binnen je dagelijks leven werkelijk uitvoerbaar?
Health Coaching kan daarbij ondersteuning bieden door doelen, gedrag, obstakels en mogelijkheden samen te onderzoeken.
Niet door perfecte gezondheid te beloven.
Maar door van een abstracte wens een concreet en uitvoerbaar proces te maken.
Verder verdiepen
Wil je meer weten over hoe gedrag, leefstijl en coaching binnen Outstanding Health & Care worden benaderd?
Bekijk dan onze pagina:
Wil je beter begrijpen hoe gezondheid biologisch door meerdere factoren wordt beïnvloed?
Lees dan:
De biologie van gezondheid: hoe jouw lichaam zich voortdurend aanpast.
Wil je meer weten over het verschil tussen gezond zijn, fit zijn en fit ogen?
Lees dan:
Gezond, fit of alleen fit ogend.
Wil je kennismaken met de persoon achter Outstanding Health & Care?
Bekijk dan:
Over de auteur
Auteur: Mario Linger
Mario Linger is founder van Outstanding Health & Care en EREPS-geregistreerd Fitness Instructor en Personal Trainer.
Er wordt geschreven vanuit de professionele praktijk over training, fysiologie, gezondheid, belastbaarheid, herstel en duurzame fysieke performance.
De Kennisbank heeft een educatief karakter. Outstanding Health & Care stelt vanuit deze artikelen geen medische of psychologische diagnoses en vervangt geen arts, psycholoog, diëtist, fysiotherapeut of andere bevoegde zorgprofessional.
Bronnen
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Leefstijl en gezondheid.
Disclaimer
Dit artikel is bedoeld voor educatieve doeleinden en bevat algemene informatie over gezondheid, gedrag en Health Coaching.
Gedragsverandering verschilt per persoon en wordt beïnvloed door onder andere motivatie, omgeving, gezondheid, sociale omstandigheden en persoonlijke belastbaarheid.
Health Coaching biedt geen garantie op gezondheidsverbetering en is geen vervanging voor medische, psychologische of diëtistische diagnostiek of behandeling.
Bij medische klachten, psychische problematiek, eetproblematiek of andere vragen die specialistische zorg vereisen, kan beoordeling door een daarvoor bevoegde zorgprofessional noodzakelijk zijn.
Reactie plaatsen
Reacties