Pijn tijdens bewegen of trainen roept vaak direct vragen op.
Moet je stoppen?
Kun je doortrainen?
Betekent pijn dat er schade is?
Of kan bewegen juist onderdeel zijn van het opbouwen van belastbaarheid?
Het antwoord is niet zwart-wit.
Pijn is belangrijke informatie, maar pijn is op zichzelf geen diagnose. De hoeveelheid pijn die iemand ervaart loopt bovendien niet altijd één op één gelijk met de hoeveelheid weefselschade.
Daarom vraagt trainen met pijn of lichamelijke klachten om context, observatie en waar nodig beoordeling door een passende zorgprofessional.
WAT IS PIJN?
De International Association for the Study of Pain omschrijft pijn als een onaangename sensorische en emotionele ervaring die samenhangt met, of lijkt op een ervaring die samenhangt met, daadwerkelijke of mogelijke weefselschade.
Dat betekent dat pijn meer is dan alleen een signaal vanuit spieren, pezen of gewrichten.
De pijnervaring kan onder andere worden beïnvloed door:
- lichamelijke belasting;
- eerdere blessures of klachten;
- slaap;
- stress;
- verwachtingen;
- angst;
- ervaringen uit het verleden;
- herstel;
- de betekenis die iemand aan de pijn geeft.
Pijn is dus altijd echt, maar de aanwezigheid of intensiteit van pijn vertelt niet automatisch precies wat er in het weefsel gebeurt.
IS PIJN HETZELFDE ALS WEEFSELSCHADE?
Nee.
Pijn en weefselschade kunnen met elkaar samenhangen, maar zijn niet hetzelfde.
Wanneer je bijvoorbeeld je enkel verstuikt, kan beschadigd weefsel bijdragen aan pijn.
Maar pijn kan ook blijven bestaan nadat weefsel grotendeels is hersteld. Andersom kan er soms sprake zijn van veranderingen in weefsel zonder dat iemand pijn ervaart.
Het zenuwstelsel verwerkt voortdurend informatie uit het lichaam en de omgeving. De uiteindelijke pijnervaring ontstaat uit die totale verwerking.
Daarom is alleen de vraag:
“Waar doet het pijn?”
meestal niet voldoende.
Ook relevant zijn vragen als:
- Wanneer ontstaat de pijn?
- Bij welke beweging of belasting?
- Hoe lang bestaat de klacht?
- Verandert de pijn tijdens of na beweging?
- Welke activiteiten zijn nog mogelijk?
- Hoe is de slaap?
- Hoe hoog is de dagelijkse belasting?
- Is er sprake van stress of vermoeidheid?
- Is er een bekende diagnose of blessure?
- Is de klacht al beoordeeld door een arts of fysiotherapeut?
WAAROM PIJN MULTIFACTORIEEL KAN ZIJN
Bij lichamelijke klachten wordt vaak gezocht naar één oorzaak.
Bijvoorbeeld:
“Mijn houding is verkeerd.”
“Mijn hamstrings zijn te kort.”
“Mijn core is te zwak.”
“Mijn bekken staat verkeerd.”
“Deze spier is verkrampt.”
In werkelijkheid zijn pijn en bewegingsklachten vaak complexer.
Biologische factoren kunnen een rol spelen, maar ook psychologische en sociale omstandigheden kunnen de pijnervaring en het dagelijks functioneren beïnvloeden.
Dat betekent niet dat pijn “tussen de oren zit”.
Het betekent dat het lichaam en het zenuwstelsel functioneren als één geïntegreerd systeem.
Training, slaap, herstel, stress, werkbelasting, eerdere ervaringen en verwachtingen kunnen daarom allemaal onderdeel zijn van de totale context.
WAT BETEKENT BELASTBAARHEID?
Belastbaarheid is de hoeveelheid fysieke en mentale belasting die iemand op een bepaald moment kan verwerken.
Die belastbaarheid is niet iedere dag hetzelfde.
Ze kan worden beïnvloed door:
- trainingsniveau;
- spierkracht;
- conditie;
- slaap;
- voeding;
- stress;
- ziekte;
- herstel;
- werk;
- eerdere blessures;
- dagelijkse activiteit.
Training vormt zelf ook een belasting.
Om progressie mogelijk te maken moet de trainingsprikkel voldoende groot zijn om aanpassing te stimuleren, maar ook passend zijn bij wat iemand op dat moment kan verwerken.
Daarom kijken we binnen Outstanding Health & Care niet alleen naar:
“Wat kan iemand tillen?”
maar ook naar:
“Wat kan iemand op dit moment verantwoord verwerken en waarvan kan diegene herstellen?”
PIJN BETEKENT NIET AUTOMATISCH DAT JE MOET STOPPEN MET BEWEGEN
Bij veel musculoskeletale klachten kan beweging onderdeel zijn van herstel en het behouden of opnieuw opbouwen van functioneren.
Dat betekent niet dat iedere pijn genegeerd moet worden.
Het betekent wel dat volledige inactiviteit niet automatisch de beste oplossing is.
Afhankelijk van de klacht kan het mogelijk zijn om:
- belasting tijdelijk te verminderen;
- bewegingsuitslag aan te passen;
- een oefening te vervangen;
- tempo of weerstand aan te passen;
- trainingsvolume te verlagen;
- meer hersteltijd in te bouwen;
- andere bewegingsvormen te gebruiken.
Het doel is niet om koste wat kost door pijn heen te trainen.
Het doel is om te onderzoeken welke beweging en belasting passend zijn binnen de actuele situatie.
BELASTING VERSUS BELASTBAARHEID
Een bruikbaar uitgangspunt is de verhouding tussen belasting en belastbaarheid.
Wanneer de totale belasting tijdelijk hoger wordt dan wat iemand kan verwerken, kunnen klachten ontstaan of toenemen.
Die totale belasting bestaat niet alleen uit training.
Denk ook aan:
- fysiek zwaar werk;
- langdurig zitten of staan;
- weinig slaap;
- hoge werkdruk;
- emotionele stress;
- een plotselinge toename van trainingsvolume;
- onvoldoende herstel tussen sessies.
Daarom kan exact hetzelfde trainingsprogramma voor de ene persoon passend zijn en voor de andere persoon op dat moment te zwaar.
Een goed programma houdt rekening met de mens achter het schema.
KAN ANGST VOOR BEWEGING EEN ROL SPELEN?
Ja.
Wanneer iemand pijn heeft ervaren, kan het logisch zijn dat bepaalde bewegingen als bedreigend worden gezien.
Soms ontstaat daardoor steeds meer vermijding.
Minder bewegen kan vervolgens leiden tot:
- minder vertrouwen in het lichaam;
- afname van fysieke capaciteit;
- minder deelname aan dagelijkse activiteiten;
- grotere gevoeligheid voor bepaalde belastingen.
Dit betekent niet dat iedereen met pijn simpelweg “meer moet bewegen”.
Het betekent dat vertrouwen in bewegen bij sommige mensen onderdeel kan zijn van het proces.
Daarbij is een geleidelijke en passende opbouw belangrijk.
KRACHTTRAINING EN BELASTBAARHEID
Krachttraining kan bijdragen aan het ontwikkelen van fysieke capaciteit.
Afhankelijk van doel en situatie kan training onder andere bijdragen aan:
- spierkracht;
- spieruithoudingsvermogen;
- functionele capaciteit;
- vertrouwen in bewegen;
- het verdragen van dagelijkse fysieke belasting.
Maar de aanwezigheid van pijn verandert de context.
Een trainingsprogramma moet dan niet alleen kijken naar progressie in gewicht, sets of herhalingen.
Ook relevant zijn:
- reactie tijdens de training;
- reactie in de uren na training;
- herstel richting de volgende sessie;
- veranderingen in dagelijks functioneren;
- eventuele medische of fysiotherapeutische adviezen.
Progressie is dan niet simpelweg:
meer gewicht = beter.
Soms is stabiel kunnen bewegen zonder toename van klachten al een waardevolle stap.
MOBILITEIT EN PIJN
Mobiliteit kan belangrijk zijn voor bepaalde bewegingen en sporten.
Maar beperkte mobiliteit is niet automatisch de oorzaak van pijn.
Ook een grotere bewegingsuitslag is niet automatisch beter.
De relevante vraag is:
Heeft iemand voldoende bewegingsvrijheid en controle voor de activiteit die hij of zij wil uitvoeren?
Daarom behandelen we mobiliteit niet als een los doel.
Mobiliteit wordt bekeken in relatie tot:
- functie;
- beweging;
- kracht;
- controle;
- doelstelling;
- individuele anatomie;
- huidige belastbaarheid.
LANGDURIG ZITTEN EN KANTOORWERK
Langdurig in dezelfde houding werken kan bij sommige mensen samengaan met lichamelijke klachten.
Maar uitspraken als:
“zitten beschadigt je lichaam”
zijn te eenvoudig.
Nek-, schouder- en rugklachten hebben meestal niet één duidelijke oorzaak.
Werkbelasting, beweging, herstel, slaap, stress, eerdere klachten en individuele gevoeligheid kunnen allemaal bijdragen.
Voor veel mensen is daarom vooral variatie belangrijk:
- regelmatig van houding veranderen;
- tussendoor bewegen;
- wandelen;
- fysieke capaciteit onderhouden;
- voldoende herstellen.
WANNEER MOET TRAINING WORDEN AANGEPAST?
Training kan bijvoorbeeld worden aangepast wanneer:
- een bepaalde oefening klachten duidelijk verergert;
- herstel tussen sessies onvoldoende is;
- iemand plotseling aanzienlijk minder belastbaar is;
- een eerdere blessure of aandoening specifieke beperkingen geeft;
- een arts of fysiotherapeut belastingsadviezen heeft gegeven;
- pijn samengaat met duidelijke vermindering van functie.
Aanpassen betekent niet automatisch volledig stoppen.
Soms kan een andere oefening, lagere belasting, aangepaste bewegingsuitslag of tijdelijk lager trainingsvolume voldoende zijn.
WANNEER IS MEDISCHE BEOORDELING BELANGRIJK?
Een Personal Trainer stelt geen medische diagnose.
Nieuwe, hevige, aanhoudende of onverklaarde pijn kan daarom aanleiding zijn om een arts of andere bevoegde zorgprofessional te raadplegen.
Bij duidelijke neurologische veranderingen, plotseling krachtverlies, gevoelsverlies, ernstige klachten na trauma of andere alarmsignalen is medische beoordeling extra belangrijk.
Wanneer er twijfel bestaat over wat veilig en verantwoord is, gaat medische beoordeling vóór trainingsprogressie.
WAT KAN EEN PERSONAL TRAINER WEL EN NIET DOEN?
Een professioneel werkende Personal Trainer kan binnen zijn professionele scope:
- trainingsbelasting aanpassen;
- algemene kracht en conditie ontwikkelen;
- beweging observeren;
- training afstemmen op actuele belastbaarheid;
- progressie monitoren;
- helpen bij het geleidelijk opbouwen van fysieke capaciteit;
- samenwerken met andere professionals wanneer dat nodig is.
Een Personal Trainer diagnosticeert geen medische aandoeningen en behandelt geen medische letsels waarvoor gespecialiseerde zorg noodzakelijk is.
Wanneer klachten buiten de professionele scope vallen, wordt verwezen naar bijvoorbeeld:
- huisarts;
- fysiotherapeut;
- medisch specialist;
- andere passende zorgprofessional.
SAMENWERKEN MET ZORGPROFESSIONALS
Wanneer iemand onder behandeling is van een fysiotherapeut, arts of andere zorgprofessional, kan training in sommige situaties aanvullend worden ingezet.
Daarbij moeten rollen duidelijk blijven.
De zorgprofessional beoordeelt en behandelt de medische problematiek binnen zijn of haar deskundigheidsgebied.
De Personal Trainer richt zich binnen de afgesproken grenzen op fysieke training, algemene belastbaarheid en het verder ontwikkelen van kracht, conditie en functioneren.
Goede samenwerking voorkomt dat verschillende professionals buiten hun eigen expertisegebied gaan werken.
DE AANPAK VAN OUTSTANDING HEALTH & CARE
Binnen Outstanding Health & Care kijken we niet alleen naar de plek waar iemand pijn ervaart.
We kijken binnen onze professionele scope naar de bredere context waarin iemand beweegt en traint.
Daarbij kunnen onder andere worden meegenomen:
- trainingsbelasting;
- trainingsgeschiedenis;
- kracht;
- conditie;
- bewegingsmogelijkheden;
- herstel;
- slaap;
- stress;
- werkbelasting;
- dagelijkse activiteit.
Wanneer medische beoordeling noodzakelijk is, wordt doorverwezen naar een passende zorgprofessional.
Het uitgangspunt blijft:
training moet aansluiten op wat iemand op dat moment verantwoord kan verwerken.
PRAKTISCHE CONCLUSIE
Pijn is informatie, maar geen diagnose op zichzelf.
Pijn betekent niet automatisch dat beweging schadelijk is.
Tegelijkertijd moet pijn ook niet simpelweg worden genegeerd.
De juiste aanpak hangt af van:
- het type klacht;
- de duur;
- de ernst;
- de reactie op beweging;
- dagelijks functioneren;
- totale belasting;
- herstel;
- eventuele medische context.
Training kan bij veel mensen bijdragen aan het behouden en ontwikkelen van fysieke capaciteit, maar moet passen bij de individuele situatie.
Het doel is daarom niet om iemand door pijn heen te duwen.
Het doel is om binnen passende grenzen te werken aan vertrouwen, beweging en belastbaarheid — en waar nodig samen te werken met bevoegde zorgprofessionals.
BRONNEN EN VERDER LEZEN
Raja, S. N., Carr, D. B., Cohen, M., et al. (2020).
DOI: 10.1097/j.pain.0000000000001939.
Geneen, L. J., Moore, R. A., Clarke, C., Martin, D., Colvin, L. A., & Smith, B. H. (2017).
Physical activity and exercise for chronic pain in adults: an overview of Cochrane Reviews.
Cochrane Database of Systematic Reviews, Issue 4, CD011279.
DOI: 10.1002/14651858.CD011279.pub3.
Vlaeyen, J. W. S., Crombez, G., & Linton, S. J. (2016).
The fear-avoidance model of pain.
DOI: 10.1097/j.pain.0000000000000574.
Thuisarts / Nederlands Huisartsen Genootschap.
VERDER LEZEN IN DE KENNISBANK
Hoe vaak per week moet je krachttraining doen om resultaat te zien?
SMR en krachttraining: wat doet foamrollen voor mobiliteit en herstel?
Wat doet het lymfestelsel en welke rol speelt beweging bij herstel?
AUTEUR
Founder Outstanding Health & Care
EREPS-geregistreerd Personal Trainer
PROFESSIONELE DISCLAIMER
Dit artikel is bedoeld voor algemene educatieve informatie en vervangt geen medische diagnose, behandeling of individueel advies van een arts, fysiotherapeut of andere bevoegde zorgprofessional.
Heb je aanhoudende, toenemende of onverklaarde pijn, duidelijke neurologische klachten of twijfel je over wat veilig is? Laat je klachten dan beoordelen door een passende zorgprofessional.
Wil je verantwoord werken aan kracht, conditie en fysieke belastbaarheid?
Bekijk de Werkwijze van Outstanding Health & Care en ontdek hoe Personal Training wordt afgestemd op jouw uitgangssituatie, doelen en belastbaarheid.
Reactie plaatsen
Reacties